Hoeren, kroegen, passagierende zeelui, havenarbeiders, gokkershuizen: met een beetje fantasie weerklinkt voor de goede luisteraar het rumoer van het roemruchte Katendrecht nog steeds tussen de muren van huizen, kades en loodsen. De verhalen liggen hier voor het oprapen. Letterlijk. Want na de renovatie wordt Belvédère het verhalenhuis van Rotterdam. De “Bende van de Zwarte Hand”, zoals de groep obligatiehouders zich met een knipoog naar Pietje Bell noemt, investeert in het immateriële erfgoed van de stad. Een Nederlandse primeur.
Op een doordeweekse herfstavond nemen de eerste obligatiehouders een kijkje in de buurt en in het toekomstige Verhalenhuis. De avondschemering valt in. Op de Kop van Zuid lichten de iconen van het hedendaagse Rotterdam op: hotel New York, het nieuwe Luxor theater, filmhuis LantarenVenster, de woontorens Montevideo en New Orleans. De spits op de Erasmusbrug is in volle gang. De geur van de haven hangt alom, ook al vinden de echte havenactiviteiten niet meer hier maar verderop plaats. De nieuwe Rijnhavenbrug verbindt voor fietsers en voetgangers de Kop van Zuid met het ertegenover gelegen Katendrecht. De “hoerenloper” luidt de bijnaam van de brug, met een verwijzing naar het verleden van de wijk. Maar Katendrecht is weer aan een volgend nieuw leven begonnen.
Van 1894 tot nu
Aan het eind van de 19e eeuw veranderde het welvarende dorp te midden van vruchtbare polders in een havengebied met loodsen, goedkope huurwoningen voor de arbeiders en gaandeweg in het Rotterdamse Chinatown van de spannende verhalen. Nu is Katendrecht booming. Voor de oude loodsen langs de Rijnhaven liggen plannen klaar voor een nieuwe woon- of culturele bestemming. De gerenoveerde laat-19e-eeuwse woonpanden staan te pronken aan het Deliplein. In de plint enkele restaurants waar je onmogelijk zonder reservering terecht kunt. Het lijkt wel of geen straat, geen huizenblok aan de renovatie-/sloop- en nieuwbouwprojecten ontsnapt. Ook Belvédère (waarschijnlijk keek je van hieruit direct op de rivier) staat in de steigers. Het statige pand op de hoek van Rechthuislaan en Katendrechtselaan dateert uit 1894 en fungeerde als café-restaurant, danspaleis, jazzclub, filmhuis, worstelarena, werkhuis en wijkmuseum. Oftewel als ontmoetingsplaats voor talloze Rotterdammers en bezoekers. In 2008 namen vijf zelfstandige ondernemers uit de sociale en culturele sector er hun intrek. Het borrelt en bruist er van de activiteiten. Ze werken samen met en voor bewoners uit alle wijken van Rotterdam en brengen ze bij elkaar op deze ontmoetingsplek in Zuid. Spraakmakend was de buitenexpositie van groepsportretten van Zuiderlingen die maar liefst anderhalf jaar lang vele, vele bezoekers trok. Deze vond plaats in het kader van het Pact op Zuid, de voorloper van het groot opgezette Nationaal Programma Rotterdam Zuid.
Verhalenhuis
De vaste kern gebruikers van Belvédère start in 2010 een nieuw project rond de Volkskeuken, waarbij Rotterdammers van alle nationaliteiten koken voor stadgenoten en daarbij het verhaal van hun leven en hun migratie vertellen. Exposities zetten hun verhaal luister bij. Ook dit initiatief wordt een doorslaand succes. Het aantal vrijwilligers dat wil meewerken en bezoekers is groot. De benedenverdieping van het pand wordt te klein voor alle sociale en culturele activiteiten. Van het een komt het ander. Het plan ontstaat om Belvédère (dat eigenlijk op de slooplijst staat) om te bouwen tot een
Huis voor Immaterieel Erfgoed, waar de verhalen van Rotterdammers van alle nationaliteiten zichtbaar en hoorbaar zijn.
Obligatiehouders
Samenwerking wordt gezocht en gevonden met vele partners. Stadsontwikkeling en woningcorporatie Woonstad Rotterdam renoveren funderingen en buitenkant. Dat is al goed zichtbaar: het pand dat in de loop der tijd ernstig was scheefgezakt, staat weer recht. Onder andere de stichting Doen en het Ted Schuttenfonds dragen bij. Particulieren kunnen meedoen met obligaties, speciaal ontwikkeld door accountant Deloitte en Rabobank Rotterdam. Het is een fiscaal vriendelijke combinatie van lening en schenking. Een obligatie kost € 2.500 en heeft een looptijd van 5 jaar; obligatiehouders schelden de jaarlijkse aflossing kwijt, maar krijgen de rente uitgekeerd. Zo blijven hun nettolasten per jaar beperkt en houdt Kaap Belvédère een investeringsbedrag voor de exploitatie van het pand over.
Chinezen op Katendrecht
‘Als je vroeger in Rotterdam Chinees wilde eten, ging je naar Katendrecht,’ herinnert Boudewijn zich, gepensioneerd werknemer bij een stuwadoorsbedrijf dat op Katendrecht een terminal had. Zijn zoon Mauk, decorbouwer en lid van de vaste Belvédère-kern, haalde hem over om obligatiehouder te worden. ‘Hier ligt de geschiedenis van het oude Rotterdam. Het is de moeite waard om die te behouden!’ Het Verhalenhuis – met de persoonlijke verhalen van het oude en nieuwe Rotterdam – opent medio 2013 zijn deuren. Elke Rotterdammeer kan er met zijn of haar eigen verhaal deel van gaan uitmaken.
De ontstaansgeschiedenis van Belvédère is een verhaal op zich…